Kalisz – najstarsze polskie miasto

Kalisz z języka łacińskiego Calisia, to miasto na prawach powiatu, leżące w środkowo-zachodniej Polsce, położone na Wysoczyźnie Kaliskiej. Usytuowane jest ono nad rzeką Prosną u ujścia Swędrni.

Stolica województwa

Od roku 1314 aż do 1793 Kalisz był stolicą województwa kaliskiego. W czasach Rzeczpospolitej Obojga Narodów w Kaliszu mieściła się kasa szafarzy podatków dla Wielkopolski. Następnie miasto zostało stolicą departamentu w Księstwie Warszawskim.

Czasy prehistoryczne

Należy podkreślić, iż istniał tu zespół osad i cmentarzysk świadczących o nieprzerwanym osadnictwie począwszy od neolitu, poprzez epokę brązu i wczesną epokę żelaza. Liczne odkrycia rzymskich importów, na przykład skarb z Zagórzyna, wskazują na to, że okolice Kalisza były ośrodkiem na trasie szlaku bursztynowego. W tym też czasie mówi się o osadzie Kalisii, wzmiankowanej w 158 roku n.e. przez Klaudiusza Ptolemeusza i są one powodem do stwierdzenia, że Kalisz jest najstarszym miastem Polski (Calisia – Poloniae civitatum vetustissima).

Pierwszy gród

Pierwszy gród na tak zwanym Zawodziu, wzniesiono w latach 850-860. W tym samym czasie na północ od grodu powstała otwarta osada targowa, na tak zwanym Starym Mieście. Zespół obu osad stał się jednym z ważniejszych politycznie i handlowo grodem kasztelańskim, gdzie krzyżowały się główne trakty miasta. Część archeologów uważa, że Kalisz pełnił rolę pierwszego ośrodka władzy w okresie plemiennym.

Czasy pierwszych Piastów

W okresie panowania Mieszka I i Bolesława Chrobrego, gród centralny na Zawodziu został otoczony 24 grodami położonymi w promieniu około 30 km od Zawodzia. Od X stulecia Kalisz był jedną z głównych siedzib królestwa. Od XII stulecia Kalisz był stolicą jednej z siedmiu prowincji utworzonych przez Bolesława I Chrobrego. W roku 1138 na mocy ustawy sukcesyjnej Bolesława Krzywoustego, ziemia kaliska została włączona do dzielnicy senioralnej. W roku 1181 księstwo kaliskie objął Mieszko III Stary. W roku 1193 w kolegiacie świętego Pawła Apostoła pochowany został kaliski książę Mieszko Młodszy, a w roku 1195 książę kujawski Bolesław Mieszkowic, zaś w 1202 roku, książę zwierzchni Polski Mieszko III Stary.

Henryk Brodaty i Bolesław Pobożny

W 1233 roku Henryk Brodaty spalił gród na Zawodziu i założył nowy wraz z osadą. Miasto osiągnęło wysoką pozycję ekonomiczno-militarną i stało się główną rezydencją Bolesława Pobożnego i stolicą wschodniej Wielkopolski.

Czasy rozbicia dzielnicowego

W czasie rozbicia dzielnicowego Kalisz był stolicą osobnego księstwa. W czasach nowożytnych był siedzibą wojewody, ośrodkiem sukiennictwa i stolarstwa, a w XIX wieku ośrodkiem okręgu przemysłowego. Tutaj prowadzono pierwsze w Polsce obserwacje astronomiczne przy użyciu sprowadzonej do Kalisza lunety. Wówczas także został wymyślony w Kaliszu, stosowany do dziś w większości lunet i teleskopów zwierciadlanych, montaż paralaktyczny, ułatwiający śledzenie poruszających się po niebie obiektów. Gmina żydowska w Kaliszu należała do najznaczniejszych w Koronie Królestwa Polskiego. W 1818 roku książę namiestnik Józef Zajączek wydał postanowienie o funduszu pożyczkowym dla Kalisza, rozpoczynając wielką przebudowę miasta: uregulowano wówczas Warszawskie Przedmieście, usytuowano plac świętego Józefa, uregulowano Wrocławskie Przedmieście, a także aleję Józefiny oraz wzniesiono most Kamienny i pałac Weissów. Każdy wycieczkowicz, znajdzie tu coś co zachwyci jego serce. W mieście jest bogate zaplecze hotelarsko-gastronomiczne, które sprosta gustom najwybredniejszych.

Ewa Michałowska-Walkiewicz

IP 105-106 2019

Udostępnij artykuł:

Facebook
Twitter

Warto przeczytać

Pożegnanie dyrektora – “Walkiria” Wagnera

Wiosną tego roku kończy się kadencja szefa Opery, Anglika Johna Fulljames. Nie był to łatwy okres dla Teatru. Dwa lata pandemii, wiele odwołanych spektakli, wiele przedstawień, które zagrano raz, lub dwa, wiele premier, które musiano odwołać. Na dodatek Teatr Operowy dotknięty był sporymi cięciami budżetowymi. Odbiło się to przede wszystkim na stronie wizualnej spektakli, żartowano nawet, że to te same schody stanowiły główny element dekoracji bardzo różnych oper (np. “Carmen” Bizeta i “Walkirii” Wagnera).

30-lecie Erygowania Parafii w Wisełce

26 czerwca 2022 r. odbyła się uroczystość 30-lecia Erygowania Parafii pw. Józefa Opiekuna Rodzin w Wisełce na wyspie Wolin oraz poświęcenie tablicy upamiętniającej Księdza Kanonika Jana Zalewskiego.