Królestwo się rozrasta

Dania i Kanada zawierają pokój po 50 latach sporu o wyspę

Po pięćdziesięciu latach sporu nowa umowa między Danią a Kanadą zamienia większość małej wyspy w pobliżu bieguna północnego w terytorium Danii. Jednocześnie duńskie królestwo powiększa się o duży obszar morski na południe od Grenlandii. Dzięki porozumieniu oba kraje wyślą sygnał reszcie świata, że konflikty terytorialne można rozwiązać w drodze negocjacji.

Duński minister spraw zagranicznych Jeppe Kofod, jego kanadyjska koleżanka Mélanie Joly i premier Grenlandii Múte B. Egede umieścili swoje podpisy pod historycznym porozumieniem w dniu 14.06.2022. Oznacza to, że ponad połowa małej wyspy Hans na wodach między północną Kanadą a Grenlandią to obecnie ziemia duńska. Porozumienie pokojowe między Danią a Kanadą obejmuje również podział dużego obszaru na Morzu Labradorskim na południowy zachód od Grenlandii. Tutaj również Dania zyskała ponad połowę obszaru. Tym samym Królestwo Danii powiększyło się o 40 000 kilometrów kwadratowych, co odpowiada łącznie obszarowi Jutlandii, Zelandii i Fionii. Umowa ustanawia całkowitą granicę morską między Kanadą a Królestwem Danii od Morza Lincolna na północ od Grenlandii do Morza Labradorskiego na południowy zachód od Grenlandii o łącznej długości 3882 kilometrów, co czyni ją najdłuższą granicą morską na świecie.

Próba generalna w mini formacie
Zdaniem zarówno Danii, jak i Kanady umowa wysyła ważny sygnał do świata zewnętrznego, że może osiągnąć porozumienie w sprawie roszczeń terytorialnych w drodze pokojowych negocjacji. Nie ma potrzeby używania siły ani wszczynania postępowania arbitrażowego. Jednocześnie negocjacje były formą próby generalnej w mini formacie przed zbliżającymi się negocjacjami między Danią, Rosją i Kanadą w sprawie pokrywających się żądań dotyczących dna morskiego przy biegunie północnym. To spór o setki tysięcy kilometrów kwadratowych.

Sześć razy większa niż wyspa Slotsholmen
Obecne porozumienie kończy prawie 50-letni spór o podział 1,2 kilometra kwadratowego jałowej i niezamieszkanej wyspy Hans w Cieśninie Kennedy’ego, około 350 kilometrów od najbliższej osady, czyli grenlandzkiej osady Siorapaluk. Wyspa Hans, która ma powierzchnię odpowiadającą 168 boiskom piłkarskim i jest około sześć razy większa niż kopenhaska wyspa Slotsholmen, na której znajduje się m.in. duński parlament, była punktem spornym między Danią a Kanadą od 1973 roku, kiedy to ustanowiono granice morskie między Kanadą a Grenlandią. W tamtych czasach ludzie po prostu omijali wyspę Hans, gdy trzeba było narysować linię graniczną.

Ściągnięcie duńskiej flagi z masztu
Przez kilkadziesiąt lat floty duńska i kanadyjska na zmianę lądowały na wyspie i podnosiły na niej flagi swoich krajów, a w niektórych przypadkach zostawiały butelkę whisky. Jednak z biegiem lat sytuacja stawała się coraz bardziej zaostrzona, a jej kulminacją był rok 2005, kiedy ówczesny kanadyjski minister obrony Bill Graham podczas wizyty na wyspie ściągnął zniszczoną przez pogodę flagę Danii – Dannebrog. Ambasador Kanady w Kopenhadze został wezwany na rozmowy w Ministerstwie Spraw Zagranicznych, a duński okręt wojenny skierował się na północ, zanim ta „zabawa” została zatrzymana. Następnie Dania i Kanada zgodziły się nie ma zgody na przynależność wyspy i że należy wynegocjować rozwiązanie tego konfliktu.

Maraton negocjacji na neutralnym terenie
W 2018 r. utworzono grupę roboczą między Kanadą, Danią i Grenlandią, aby znaleźć rozwiązania dotyczące nieuzgodnionych warunków na wodach między Kanadą a Grenlandią. Ministerstwo Spraw Zagranicznych, Rząd Grenlandii, Duńska Agencja Dostarczania Danych i Efektywności, Duńska Agencja Geodanych, Państwowa Służba Geologiczna Danii i Grenlandii – GEUS i Instytut Badania Kosmosu na Uniwersytecie Technicznym w Danii – DTU Space uczestniczyły w grupie po stronie Królestwa Danii Po trzech latach intensywnych spotkań i negocjacji, w listopadzie ubiegłego roku duńskim i kanadyjskim urzędnikom udało się wynegocjować kompleksowe rozwiązanie, które obejmuje zarówno podział wyspy Hans, jak i podział obszaru dna morskiego na Morzu Labradorskim, gdzie strony przedłożyły nakładające się roszczenia. Ostateczne negocjacje przeprowadzono podczas trzydniowych spotkań maratońskich na neutralnym terenie w sali koncertowej Harpa w stolicy Islandii Reykjawiku.

Granica zewnętrzna Schengen
Na mocy porozumienia pokojowego wyspa Hans jest podzielona w kierunku południowym na północ przez naturalny wąwóz, który oddaje ponad połowę wyspy Królestwu Danii. Nie przewiduje się postawienia ogrodzenia granicznego, ale granica lądowa prawdopodobnie zostanie oznaczona tablicą po północnej stronie wyspy. Ponieważ Dania jest członkiem współpracy granicznej Schengen, granica na wyspie Hans jest technicznie zewnętrzną granicą Schengen, której Dania jest zobowiązana strzec. Jednak Komisja Europejska wydała na to dyspensę, a wyspa pozostanie niezamieszkana.

Duński minister spraw zagranicznych musi teraz uzyskać zgodę duńskiego parlamentu Folketingu na porozumienie.

IP 118-119  2022

Udostępnij artykuł:

Facebook
Twitter

Warto przeczytać

Pożegnanie dyrektora – “Walkiria” Wagnera

Wiosną tego roku kończy się kadencja szefa Opery, Anglika Johna Fulljames. Nie był to łatwy okres dla Teatru. Dwa lata pandemii, wiele odwołanych spektakli, wiele przedstawień, które zagrano raz, lub dwa, wiele premier, które musiano odwołać. Na dodatek Teatr Operowy dotknięty był sporymi cięciami budżetowymi. Odbiło się to przede wszystkim na stronie wizualnej spektakli, żartowano nawet, że to te same schody stanowiły główny element dekoracji bardzo różnych oper (np. “Carmen” Bizeta i “Walkirii” Wagnera).

30-lecie Erygowania Parafii w Wisełce

26 czerwca 2022 r. odbyła się uroczystość 30-lecia Erygowania Parafii pw. Józefa Opiekuna Rodzin w Wisełce na wyspie Wolin oraz poświęcenie tablicy upamiętniającej Księdza Kanonika Jana Zalewskiego.